26 mei 2024

Joni Mitchell - Blue (1971)

Joni Mitchell was pas 27 jaar oud toen ze in 1971 haar meesterwerk Blue maakte, wat het sobere maar ook complexe en van gevoel en melancholie overlopende album nog wat knapper en interessanter maakt
Joni Mitchell is vanwege problemen met haar gezondheid inmiddels al vele jaren niet of nauwelijks meer actief in de muziek, maar in de late jaren 60 en vroege jaren 70 leverde ze het ene na het andere geweldige album af. Van deze albums wordt Blue uit 1971 door velen gezien als het onbetwiste meesterwerk gezien en daar valt wat voor te zeggen. Blue is een album waarop eenvoud en complexiteit hand in hand gaan. De instrumentatie is vooral sober, maar de songs van Joni Mitchell kiezen zeker niet voor de makkelijkste weg en dat doet ook haar zang niet. Ik heb best lang moeten wennen aan Blue, maar inmiddels is het ook voor mij een van de onbetwiste klassiekers uit de geschiedenis van de popmuziek.



Mijn liefde voor vrouwelijke singer-songwriters ontwikkelde zich aan het eind van de jaren 80, waarna ik begon aan een inhaalslag. Ik wist vervolgens de meeste grote albums uit de jaren 70 wel te vinden, maar met het oeuvre van Joni Mitchell maakte ik een valse start. Mijn eerste kennismaking met de muziek van Joni Mitchell was immers het uit 1988 stammende Chalk Mark In A Rain Storm, waarna Dog Eat Dog uit 1985 volgde. 

Dat zijn nu niet bepaald de beste of meest interessante albums van de in Canada geboren muzikante. Ik heb ze voor de zekerheid weer eens beluisterd de afgelopen week en het zijn albums met een jaren 80 geluid dat de tand des tijds niet goed heeft doorstaan. Ik kan me wel voorstellen dat ik destijds niet onder de indruk was van de muziek van Joni Mitchell, maar ook toen ik haar interessante albums wel had gevonden verliep mijn kennismaking met de muziek van Joni Mitchell moeizamer dan die met de andere grote vrouwelijke singer-songwriters uit het verleden. 

Het heeft deels te maken met de stem van de Canadese muzikante, maar ook de songs van Joni Mitchell hebben iets dat mij bij eerste beluistering wat in de weg zat. Langzaam maar zeker ben ik het oeuvre van Joni Mitchell, en dan met name de albums die ze in de jaren 60 en 70 maakte, echter op de juiste waarde gaan schatten. Een van de laatste Joni Mitchell album uit deze periode die me wist te veroveren was Blue uit 1971 en laat dit volgens velen nu net haar beste album zijn. Ik hoorde het lange tijd niet, maar inmiddels is Blue ook voor mij een album dat ik koester. 

Blue is een singer-songwriter album van een soort die tegenwoordig niet al te vaak meer wordt gemaakt. Het is een album met een uiterst sobere instrumentatie, waardoor vooral de stem van Joni Mitchell opvalt. Het is niet de makkelijkste stem uit de geschiedenis van de popmuziek, maar Joni Mitchell zingt op Blue wel met heel veel gevoel. Dat gevoel kwam ook wel ergens vandaan. Haar relatie met Graham Nash was niet veel eerder op de klippen gelopen, waarna ze zich had gestort in een relatie met James Taylor. 

James Taylor is als muzikant te horen op Blue en dit geldt ook voor Stephen Stills, drummer Russ Kunkel en pedal steel gitarist Sneaky Pete Kleinow. Joni Mitchell hield de touwtjes tijdens de opnamen van Blue stevig in handen, want ze tekende niet alleen voor de songs, de zang, een groot deel van het akoestische gitaarwerk, de dulcimer en de piano, maar produceerde het album ook zelf. 

Ik kan me niet precies herinneren wat me dwars zat bij mijn eerste beluisteringen van Blue, want inmiddels vind ik alles mooi aan het album. Joni Mitchell beschikt over een zeer karakteristiek stemgeluid, maar ze zingt op Blue echt prachtig. De instrumentatie op het album is subtiel, maar bijzonder trefzeker en dat geldt ook voor de sobere productie van het album. 

Joni Mitchell schreef voor Blue een aantal persoonlijke songs en het zijn deze songs die van het album een klassieker hebben gemaakt. Het zijn songs die aan de ene kant sober aanvoelen, maar die aan de andere kant behoorlijk complex zijn, wat absoluut bijdraagt aan het fascinerende karakter van het album. Er zijn momenteel niet veel vrouwelijke singer-songwriters die het aandurven om een album als Blue te maken. Dat begrijp ik ook wel, want het album ademt de sfeer van vervlogen tijden, maar aan de andere kant komen de songs van Joni Mitchell na al die jaren nog altijd keihard binnen. Erwin Zijleman


Blue van Joni Mitchell is verkrijgbaar via de Mania webshop:


Bess Atwell - Light Sleeper

De Britse muzikante Bess Atwell maakte indruk met haar in 2021 verschenen tweede album Already, Always, maar zet, mede door de hulp van een producer van naam en faam, flinke stappen op haar nieuwe album
Over concurrenten heeft de Britse muzikante Bess Atwell niet te klagen, want het is nog altijd dringen in de indiefolk en indiepop van het moment. De muzikante uit Brighton heeft echter sterke papieren, want ze beschikt over een hele mooie en warme stem, die de ruimte op fraaie wijze vult. Het is een stem die uitstekend gedijt in het mooie en gevarieerde klankenpalet op Light Sleeper dat invloeden uit de indiefolk en indiepop vermengt met een vleugje Britse folk. Het album klinkt door de bijdragen van een aantal gerenommeerde muzikanten echt prachtig en is ook nog eens vakkundig geproduceerd. Bess Atwell maakte in 2021 makkelijk indruk met haar vorige album, maar Light Sleeper is echt nog een stuk beter.



Bess Hildick-Smith schreef als tiener haar eerste songs en bracht uiteindelijk in 2016 haar debuutalbum uit onder de naam Bess Atwell. Hold Your Mind was een heel aardig debuutalbum, dat absoluut liet horen dat de jonge Britse muzikante als belofte voor de toekomst kon worden gezien. 

Wat er op Hold Your Mind wat mij betreft nog niet helemaal uit kwam, was er wel op het in 2021 verschenen Already, Always. Het tijdens de coronapandemie opgenomen album liet intieme en wat melancholische songs horen, die makkelijk opvielen in het aanbod van dat moment. De songs van Bess Atwell op Already, Always waren voorzien van mooie en sfeervolle klanken, die vaak een folky ondertoon hadden, maar die zeker niet bleven steken in de Britse folk. 

De aantrekkelijke folkpop van Bess Atwell werd verder opgetild door de mooie en warme stem van de muzikante uit Brighton, die haar songs voorzag van een bijzondere sfeer. Het deed me meer dan eens denken aan de muziek van Marika Hackman en dat is een muzikante die ik hoog heb zitten. 

Door de goede ervaringen met Already, Always was ik heel benieuwd naar het nieuwe album van Bess Atwell dat deze week is verschenen. Light Sleeper laat eigenlijk direct vanaf de openingstrack horen dat de Britse muzikante nog veel beter kan dan ze op haar vorige album liet horen. In deze slechts tweeënhalve minuut durende openingstrack laat Bess Atwell horen dat ze in vocaal opzicht is gegroeid en ook in muzikaal opzicht begint Light Sleeper nog mooier dan het vorige album eindigde. 

De openingstrack van Light Sleeper klinkt vooral zelfverzekerder dan de songs op het vorige album van Bess Atwell, die laat horen dat ze de status van belofte inmiddels is ontgroeid. Light Sleeper klinkt mooier en overtuigender dan het ook al uitstekende Already, Always en laat bovendien horen dat Bess Atwell zich nog wat minder makkelijk in een hokje laat duwen. 

Light Sleeper klinkt soms folky en Brits, maar kan ook opschuiven richting Amerikaans klinkende indiefolk en indiepop. De Britse kwaliteitskrant The Guardian omschrijft de songs op Light Sleeper als “poignant, dreamlike miniatures” en dat is een mooie omschrijving. De songs van de Britse muzikant zijn subtiel, maar zijn volgestopt met mooie dingen, waardoor de songs van Bess Atwell steeds mooier worden. 

De bijzonder mooie stem van Bess Atwell staat centraal tussen al deze mooie dingen, maar ook in muzikaal opzicht is er veel moois en bijzonders te horen in haar songs. Dat kan ook haast niet anders met bijdragen van topmuzikanten als James Krivchenia van Big Thief, James McAlister die speelde met Sufjan Stevens en Ben Lanz van Beirut. Er is echter meer, want Bess Atwell kon voor haar derde album ook nog eens een beroep doen op een producer van naam en faam, want niemand minder dan The National’s Aaron Dessner produceerde Light Sleeper. 

Aaron Dessner heeft het eigen geluid van Bess Atwell behouden, maar hij heeft haar geluid ook verrijkt met een veelzijdigere instrumentatie, waarin de mooie stem van de Britse muzikante nog beter uit komt. Ik voorspelde Bess Atwell in 2021 al een mooie toekomst en die moet er met haar uitstekende nieuwe album zeker gaan komen. De Britse muzikante heeft met name in de Verenigde Staten flink wat concurrenten, maar Light Sleeper houdt zich, mede dankzij een dosis Britse eigenzinnigheid, makkelijk staande. Erwin Zijleman