Vraag een muziekliefhebber in Engeland naar de beste en meest invloedrijke bands uit de late jaren 70 en vroege jaren 80 en ik weet bijna zeker dat hij of zij The Jam zal noemen. Stel dezelfde vraag aan een Nederlandse muziekliefhebber en ik weet bijna zeker dat hij of zij The Jam niet zal noemen.
In Nederland moesten we nooit zoveel hebben van de band van Rick Buckler, Bruce Foxton en Paul Weller. Wanneer in Engeland een nieuwe release van The Jam zorgde voor hysterische toestanden haalden we in Nederland onze schouders op. Wanneer de Engelse critici strooiden met superlatieven waren we in Nederland zeer zuinig met positieve woorden. En toen The Jam in 1980 The Jam Pinkpop mocht afsluiten, gingen de meeste Nederlanders alvast naar huis, want het was natuurlijk een takkeneind vanuit Geleen.
Ik heb me hier zelf ook schuldig aan gemaakt en heb de schade nooit helemaal ingehaald. Natuurlijk heb ik ver na het uit elkaar vallen van The Jam wel eens een verzamelaar van de band in huis gehaald, maar ik kan me niet herinneren dat ik ooit een regulier album van de band van de eerste tot de laatste noot heb beluisterd.
Het is er vorige week toch nog van gekomen, want toen verscheen de re-issue van Setting Sons, de vierde plaat van de band uit Engeland. Setting Sons verscheen in 1979 en was de opvolger van het in 1978 verschenen All Mod Cons, dat in Engeland had gezorgd voor de definitieve doorbraak van The Jam. Setting Sons zorgde ook voor succes in de Verenigde Staten, maar in Nederland deed de plaat niet veel.
Het is achteraf bezien onbegrijpelijk, want wat is Setting Sons een goede plaat. Een waanzinnig goede plaat zelfs. De originele versie van Setting Sons bevat 10 songs en het zijn 10 songs die behoren tot het beste dat in de Britse muziekgeschiedenis is gemaakt. The Jam debuteerde in het jaar van de punk (1977) en invloeden uit de punk zijn ook op Setting Sons nog nadrukkelijk aanwezig. De plaat citeert echter ook nadrukkelijk uit de archieven van de Britse popmuziek en met name uit de archieven van The Kinks.
Op Setting Sons maakt The Jam gitaarpop die is teruggebracht tot de essentie. Gitaar, bas, drums en vocalen, meer is er niet nodig voor de popsong met een kop en een staart (al duiken ook een keer strijkers op). Meer is er niet nodig voor een popsong die na één keer horen voorgoed in het geheugen is opgeslagen.
De ritmesectie is superstrak, terwijl het gitaarwerk van Paul Weller verrassend gevarieerd is. Hierbovenop komen de gedreven vocalen van diezelfde Paul Weller, de ijzersterke melodieën en de onweerstaanbare refreinen.
Setting Sons is in alle opzichten een klassieker. Een plaat die in geen enkele platenkast mag ontbreken, een plaat die niet onder doet voor die van de beste Britse bands uit de jaren 60, 70, 80 en 90. De luxe versie van de re-issue van Setting Sons bevat heel veel extra materiaal (waaronder al even overtuigend live-materiaal), maar de 10 songs van het origineel maken uiteindelijk de meeste indruk. Het is natuurlijk belachelijk laat, maar Setting Sons schaar ik alsnog onder de meesterwerken van de jaren 70. Dat zouden meer mensen moeten doen, zeker in Nederland. Erwin Zijleman
cd 
LP Super Deluxe
Sargent Place van Spain verscheen in Nederland al aan het begin van 2014, maar de plaat trok in een te zachte winter niet veel aandacht en was bovendien niet te beluisteren op de streaming diensten.
De plaat werd vorige week eindelijk in de Verenigde Staten uitgebracht en krijgt direct een herkansing in Europa en op Spotify en Deezer, waar nu ook opeens de vorig jaar verschenen live-plaat The Morning Becomes Eclectic Session is te beluisteren.
Het is een mooie gelegenheid om nog eens aandacht te besteden aan deze twee platen, want beiden zijn zeer de moeite waard.
Laat ik eerst het geheugen even opfrissen. Spain is de band rond Josh Haden, zoon van de eerder dit jaar overleden jazzlegende Charlie Haden en broer van Petra, Rachel en Tanya Haden, die eerder dit jaar als The Haden Triplets een bijzonder mooie plaat afleverden. Spain debuteerde in de eerste helft van de jaren 90 en leverde met The Blue Moods Of Spain (1995), She Haunts My Dreams (1999) en I Believe (2001) drie bijzondere platen met uiterst ingetogen muziek af.
I Believe leek lange tijd de zwanenzang van Spain, maar in 2012 keerde Spain tot ieders verrassing terug met The Soul Of Spain, waarop het bekende geluid van Spain in een net wat minder ingetogen jasje terugkeerde. Sargent Place treedt in de voetsporen van The Soul Of Spain, maar sluit ook aan op het oude werk van de band rond Josh Haden.
De muziek van Spain blijft lastig te omschrijven. Het is aan de ene kant uiterst ingetogen jazzy muziek, maar omdat de muziek zich zo langzaam voortsleept moet ik bij Spain toch ook altijd denken aan een slowcore band als Low. Sargent Place bevat de uiterst ingetogen momenten van de eerste platen van Spain, maar hier en daar mogen de gitaren ook best wat uitbundiger klinken of af en toe zelfs ontsporen. Er zijn niet veel bands die ontspoorde gitaren binnen enkele seconden weer terug kunnen brengen tot uiterst ingetogen gitaren, maar Spain beheerst dit kunstje als geen ander.
Het grootste deel van Sargent Place is echter zo mooi en stemming als we van Spain gewend zijn, waarbij opvalt dat alles prachtig is opgenomen waardoor geen enkel detail verloren gaat. Sargent Place, dat overigens fraaie bijdragen van zus Petra en vader Charlie (wat een bassist!) kent, is hierdoor een heerlijke plaat voor de kleine uurtjes, maar het is ook een plaat die zo knap in elkaar steekt dat aandachtige beluistering terecht zou zijn.
Bij die aandachtige beluistering hoor je vervolgens dat Spain op Sargent Place op subtiele wijze buiten de eigen lijntjes kleurt, wat de plaat meerwaarde geeft. De eerste platen van Spain koester ik stuk voor stuk. Sargent Place voegt weer wat toe aan deze platen en wordt daarom door mij minstens net zo liefdevol omarmd. Het is iets dat zeker navolging verdient.
cd cd+LP
The Morning Becomes Eclectic Session verscheen eind vorig jaar al en laat een voor een Amerikaans radiostation opgenomen live-sessie horen.
De plaat bevat ruim een half uur muziek en laat tracks van de eerste vier platen van Spain horen.
De ingetogen muziek van Spain leek me op voorhand vooral geschikt voor de studio, maar ook in een live-setting komt de muziek van Spain verrassend goed uit de verf. De live-versies van de voor de Spain liefhebber bekende songs zijn net wat ruwer en directer, maar zeker niet minder mooi dan de studio-versies.
In vocaal opzicht weet Josh Haden het geluid van de studioplaten uitstekend te benaderen en ook in muzikaal opzicht staat het als een huis. De bijna verstilde passages van de studioplaten klinken live net wat uitbundiger en hierdoor anders, maar ook live blijft de muziek van Spain buitengewoon stemmig.
The Morning Becomes Eclectic Session is uiteindelijk meer dan een aardig tussendoortje, maar bevat zeven nieuwe versies van songs en het zijn versies die als je het mij vraagt iets toevoegen aan de originelen. The Morning Becomes Eclectic Session doet vooral uitzien naar een mogelijkheid om Spain live aan het werk te zien, maar zolang dat niet kan is deze fraaie live-registratie een uitstekend alternatief. Erwin Zijleman
cd cd+LP
