Wanneer een nieuwe cd van Grouper op de mat valt, weet je één ding bijna zeker en hoop je vurig op één ander ding.
Je weet bijna zeker dat Grouper het je niet makkelijk gaat maken, want dat heeft ze eigenlijk nog nooit gedaan en je hoopt aan de andere kant dat ze je gaat verrassen met een plaat die je niet snel of helemaal niet gaat vergeten, want ook daartoe is Grouper in staat.
Grouper is het alter ego van de uit Portland, Oregon, opererende Liz Harris. Grouper maakt inmiddels al een jaar of tien muziek, maar trok in 2008 voor het eerst in bredere kring aandacht toen haar Dragging A Dead Deer Up A Hill volkomen terecht een aantal aansprekende Amerikaanse jaarlijstjes wist te halen.
Waar Grouper tot op dat moment vooral experimentele muziek had gemaakt, bevatte Dragging A Dead Deer Up A Hill een serie songs die je genadeloos bij de strot greep. Een plaat om bang van te worden noemde ik het al weer bijna zes jaar geleden, maar ook een plaat van een beklemmende en bijna onwerkelijke schoonheid.
Bijna twee jaar geleden verscheen The Man Who Died In His Boat en ook dit bleek een buitengewoon intrigerende plaat met muziek die ik omschreef als de muziek van The Cocteau Twins en This Mortal Coil, maar dan zonder alle invloeden uit de jaren 80. Het zijn hopeloze omschrijvingen waar waarschijnlijk bijna niemand iets mee kan, maar het illustreert wel dat de muziek van Grouper verre van alledaags is.
Haar nieuwe plaat Ruins opent met anderhalve minuut monotone klappen, maar vervolgens verrast Grouper ruim 35 minuten lang met uiterst ingetogen muziek. Ruins werd opgenomen in een huis in Portugal, waar Grouper zich een tijd lang afzonderde van de buitenwereld.
Ik heb allerlei associaties met een huis in Portugal, maar de muziek op Ruins kan ik er niet mee rijmen. Ruins is een uiterst sobere en aardedonkere plaat, die voor een belangrijk deel bestaat uit twee ingrediënten: het donkere en weemoedige pianospel van Grouper en haar fluisterzachte vocalen. Heel incidenteel komt er nog wat elektronica bij, maar veel is het niet.
Ruins is een in zichzelf gekeerde plaat. Grouper speelt piano en fluistert en mompelt haar teksten er bij. Het is, zeker in het begin, even wennen, maar ook Ruins is al snel een plaat die je vastgrijpt en niet meer los laat.
Ruins komt inmiddels al voor de zoveelste keer voorbij en steeds weer word ik getroffen door de intimiteit, intensiteit en ruwe schoonheid van deze plaat. Ruins is geen plaat voor alle momenten, daarvoor is de muziek van Grouper te veeleisend en te indringend, maar op de juiste momenten is dit een plaat om te koesteren, keer op keer.
Grouper heeft het me met Ruins wederom niet makkelijk gemaakt, maar wat heeft ze me ook dit keer weer verrast en betoverd. Ruins is een bijzonder moedige plaat die als je het mij vraagt hetzelfde respect verdient dat het totaal andere Dragging A Dead Deer Up A Hill zes jaar geleden ten deel viel. Jaarlijstjesplaat dus. Erwin Zijleman
cd 
LP
Een Bowie verzamelaar? Moet dat? Ik kan er zowel ja en nee op antwoorden. De nieuwe verzamelaar Nothing Has Changed is verschenen in een drietal versies en hiervan vind ik eigenlijk alleen de Deluxe versie echt interessant. In tegenstelling tot de standaard versies op cd en LP, die overigens wel geweldig klinken, bevat de luxe versie op 3 cd’s immers een echt nieuwe track, het nogal experimentele maar zeker intrigerende Sue (Or In A Season Of Crime) dat een soort free jazz laat horen.
Sue (Or In A Season Of Crime) is zeker niet mijn favoriete Bowie track aller tijden, maar het is altijd goed om nieuw Bowie werk te horen. Bij beluistering van de luxe editie van Nothing Has Changed duurt het sowieso lang voor het het feest der herkenning wordt dat verzamelaars normaal gesproken zijn. Bowie kiest op deze luxe versie immers voor een omgekeerd chronologische volgorde, zodat na de echt nieuwe track de tracks van de platen die Bowie de afgelopen twee decennia uitbracht volgen.
De drie tracks van The Next Day bewijzen dat dit zeker geen slechte plaat was, al moet ik direct toegeven dat ik hem het afgelopen jaar niet meer heb gedraaid. Dat geldt in nog veel sterkere mate voor platen als Reality (2003), Heathen (2002) en Hours... (1999), die ik destijds vrijwel volledig heb genegeerd, platen als Earthling (1997) en Outside (1995) die ik compleet naast me neer heb gelegd en een plaat als Black Tie White Noise (1993) die ik destijds heb ervaren als een grote teleurstelling.
Het zijn deze platen die goed zijn voor de hele eerste cd en voor de eerste paar tracks van de tweede schijf van Nothing Has Changed. Ik had bij beluistering van deze tracks absoluut niet het gevoel dat ik naar een verzamelaar aan het luisteren was en zeker niet naar een verzamelaar van één van de grootheden uit de geschiedenis van de popmuziek, maar ik heb me ook zeker niet verveeld. Bowie maakte de afgelopen 20 jaar weliswaar platen van wisselend niveau, maar wanneer je de beste tracks achter elkaar zet hoor je wel degelijk de klasse en de vernieuwingsdrang van de muzikant David Bowie, al blijven de experimenten met jungle voor mij doorbijten.
Na toch wel de verrassing van de nieuwere tracks, die ik echt veel lager had ingeschat, begint het feest der herkenning met Absolute Beginners, wat mij betreft één van de laatste echte meesterzetten van Bowie. Vanaf dat moment is het genieten en dat houdt pas op wanneer de laatste noten van Liza Jane (nog uitgebracht onder de naam Davie Jones) wegebben. Via de beste tracks van op zich matige platen als Never Let Me Down (1987) en Tonight (1983), komen we uit bij de grootse pop van Let’s Dance (1982) en hierna volgen alle klassiekers die Bowie gedurende de jaren 70 afleverde. Klassiekers die verder voor zich spreken. Bowie’s relatief onbekende hele vroege werk maakt de verzamelaar compleet.
De luxe editie van Nothing Has Changed bevat 59 tracks en staat garant voor heel veel luisterplezier. De gekozen volgorde draagt hier nadrukkelijk aan bij, want de plaat zou als een nachtkaars uit gaan wanneer zou zijn gekozen voor een chronologische volgorde. Dat zou jammer zijn geweest, want ook het nieuwe werk is de moeite waard, al kan het niet tippen aan de muziek uit de gloriejaren van Bowie.
Nothing has Changed klinkt fantastisch en bevat deels nieuwe mixen, waarover de meningen ongetwijfeld verdeeld zullen zijn. Op de songkeuze valt uiteindelijk niet zoveel af te dingen, al zullen er mensen zijn die een net wat obscuurdere Bowie track zullen missen.
Het brengt me terug bij mijn vraag aan het begin van deze recensie. Een Bowie verzamelaar? Moet dat? Ja, dat moet wanneer wordt gekozen voor de fraaie vorm van de luxe editie van Nothing Has Changed. Erwin Zijleman
Koop bij BOL.com
Te vinden in de
